ศิลปะการแสดง

ประวัติ และความเป็นมาของหนังตะลุง ที่น่าสนใจ

หนังตะลุงเป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านของภาคใต้ ส่วนใหญ่ละครที่เล่นคือ “รามเกียรติ์” ก่อนที่จะนำวรรณคดีไทยมาเล่นร่วมด้วย เช่น ไกรทอง หรือ แก้วหน้าม้า การทำรูปหนังตะลุงนั้น เป็นงานฝีมือที่มีความประณีตมาก ต้องวาดลงบนแผ่นหนังสัตว์ที่ได้จาก หนังวัว หรือ หนังควาย โดยก่อนที่จะนำมาวาดนั้น จะเอาไปแช่ในน้ำส้มก่อนนำมาขูดให้มีความบางตามขนาดที่ต้องการ จากนั้นจึงนำมาขึงแล้ววาดรูปลงบนแผ่นหนัง เมื่อวาดเสร็จแล้วจะตัดออกมาเป็นรูปเพื่อเอามาระบายสี ในการเล่นจะใช้ “ตับคีบ” สำหรับถือ หรือปักไว้ที่หน้าจอ โดยส่วนใหญ่แล้วจะมีตัวละครที่หลากลาย ถ้าเป็นตัวละครที่ไม่ได้มีความสำคัญมากนัก ก็จะไม่ต้องห่วงเรื่องวามพิถีพิถันมาก ยกเว้นว่าจะเป็นตัวละครเอกของเรื่อง ที่จะต้องตั้งใจทำออกมาให้สมบูรณ์แบบที่สุด

จนถึงทุกวันนี้ความเป็นมาของหนังตะลุงยังไม่มีใครพิสูจน์ได้ว่ามันเกิดมาจากชาติใด ในยุคสมัยโบราณอย่างก็เริ่มมีคำเล่าถึงการแสดงหนังหรือหุ่นถือกำเนิดขึ้นมาแล้ว ในภาคตะวันตกจะนิยมใช้กระดาษแข็งๆ หรือแผ่นดีบุกมาใช้ทำตัวละคร แต่ทวีปเอเชียจะใช้หนังสัตว์ที่หาได้ง่ายกว่า คาดว่าการแสดงหุ่นเริ่มขึ้นในอินเดียหลังพุทธกาล คาดว่าไทยได้รับอิทธิพลมาจากในช่วงนี้เอง

ประวัติหนังตะลุงของไทย

อย่างที่เราได้กล่าวเอาไว้ช่วงแรกว่ายังไม่มีใครทราบประวัติที่แท้จริง บางท่านเชื่อว่ามันเกิดขึ้นมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ในจังหวะดพัทลุง เป็นการเล่นเลียนแบบอย่างหนังแขก ก่อนที่จะแพร่หลายไปทั่ว จนกระทั่งได้มีการมาเล่นทวายแก่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ บางประอิน พระองค์ทรงถามนักแสดงว่ามาจากที่ไหนกัน เป็นที่รู้กันดีว่าคนใต้นั้นชอบพูดสั้นๆ แบบรวบคำ จึงตอบไปว่าหนังลุง ที่หมายความว่า หนังที่มาจากเมืองพัทลุง ก่อนที่จะเพี้ยนจนกลายมาเป็น “หนังตะลุง” และใช้เรียกมาจนถึงทุกวันนี้

นอกจากนี้ยังมีหลักฐานที่ปรากฏในจดหมายเหตุระบุไว้ว่า เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จไปจังหวัดชุมพร ซึ่งในตอนค่ำก็มีมหรสพต่างๆ มาเล่นทวาย โดยหนึ่งในนั้นก็มีคำว่าหนังตะลุงอยู่ด้วยเช่นกัน นี่จึงเป็นหลักฐานที่ชี้ชัดว่ามีการใช้คำนี้กันอย่างแพร่หลายในสมัยก่อน อย่างไรก็ตามลำพังแค่ชื่อเพียงอย่างเดียวไม่อาจพิสูจน์อะไรได้มากมายนัก มันจำเป็นต้องใช้หลักฐานอีกหลายอย่างเข้ามาพิจารณาร่วมด้วย

การแสดงหนังตะลุง

ปัจจุบันนี้หนังตะลุงไทยมีอยู่ 3 แบบ ได้แก่ หนังตะลุง วายังเซียม วายังยาวอ (วายังเซียม กับวายังยาวอ มักจะแสดงในชุมชุนไทยมุสลิม โดยเฉพาะในแถบ ยะลา ปัตตานี และนราธิวาส) ถ้าใครเดินทางลงใต้บ่อย โดยเฉพาะจังหวัดพัทลุง สงขลา ตรัง จะพบการแสดงหนังตะลุงบ่อย เพราะเป็นศิลปะการแสดงที่มีความผูกพันธ์กับวิถีชีวิตของผู้คนในหมู่บ้านมานาน

การแสดงมักจะจัดขึ้นตามงานหมูบ้านหรือระดับจังหวัด ถ้างานไหนไม่มีการแสดงหนังตะลุง ชาวบ้านมักจะบอกว่างานนั้นดูน่าเบื่อ ไม่น่าเดิน แลดูไม่มีชีวิตชีวา คำพูดเหล่านี้เองที่ยังคงเป็นตัวชี้ให้เห็นว่า ความนิยมของหนังตะลุงไม่ได้ลดน้อยลงไปตามกาลเวลาเลย แถมยังมีการปรับแต่งให้มีการแสดงให้เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ โดยตอนนี้แบ่งได้ออกเป็นอีก 3 รูปแบบ ได้แก่

  • 1.หนังตะลุงตะวันออก
  • 2.หนังตะลุงตะวันตก
  • 3.หนังตะลุงมลายู

เมื่อเห็นแบบนี้แล้วหลายท่านก็คงรู้สึกชื่นใจ ที่ศิลปะการแสดงของไทยยังไม่ถูกลืมเลือนไป แม้ว่าคนเมืองยุคใหม่จะไม่ค่อยนิยมหรือได้พบเห็นการแสดงแบบนี้ได้บ่อยนัก แต่เมื่อได้ชมก็ต้องประทับใจทุกครั้งไป โดยเฉพาะชาวต่างชาติเองก็ให้ความสนใจไม่น้อยเลยเชียวล่ะ

About the Author

admin